- 09 Şubat 2026 13:45
Zemin Sınıfı Nedir? Sakaryada En Sık Görülen Zemin Sınıfları
Depreme dayanıklı bir yapı için en kritik konulardan biri zemin sınıfıdır. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne göre zeminler, deprem sırasında gösterecekleri davranışa göre sınıflandırılır. Bu sınıflar genelde ZA’dan ZF’ye kadar gider.
Zemin sınıfı neyi ifade eder?
Zemin sınıfı; zeminin sertliğini, taşıma gücünü ve deprem dalgalarını büyütme etkisini tanımlar. Yani depremde binadan önce zemin nasıl tepki verecek, onu gösterir.
Kısaca zemin sınıfları:
ZC: Orta-sert zeminler. Deprem etkisi görece daha kontrollüdür.
ZD: Orta-yumuşak zeminler. Deprem dalgalarını büyütebilir.
ZE: Yumuşak zeminler. Deprem etkisi belirgin şekilde artar, dikkatli tasarım gerekir.
ZF: Problemli zeminler (çok yumuşak, dolgu, yüksek yeraltı suyu, sıvılaşma riski vb.).
Bu zeminlerde özel zemin iyileştirme ve detaylı mühendislik çalışmaları zorunludur.
(ZA ve ZB genellikle kaya ortamlarıdır ve yerleşim alanlarında nadiren görülür.)
Neden bu kadar önemli?
Aynı bina, farklı zemin sınıflarında tamamen farklı deprem davranışı gösterir. Zemin sınıfı:
Temel tipini
Taşıyıcı sistem hesaplarını
Binanın güvenliğini
doğrudan belirler.
Sakarya’da En Sık Karşılaşılan Zemin Sınıfları
Sakarya, alüvyon ovaların ve yeraltı su seviyesinin yaygın olduğu bir bölgede yer aldığı için zemin özellikleri açısından dikkat gerektiren illerimizdendir. Yapılan zemin etütlerinde en sık karşılaşılan zemin sınıfları şunlardır:
ZD: Orta-yumuşak yapıda olup deprem dalgalarını büyütme potansiyeline sahiptir.
ZE: Sakarya genelinde en yaygın zemin sınıflarından biridir. Özellikle ova kesimlerinde ve dere yataklarına yakın bölgelerde sıkça görülür. Yumuşak zemin yapısı nedeniyle mühendislik açısından dikkatli tasarım gerektirir.
ZF: Dolgu alanlar, yüksek yeraltı suyu bulunan bölgeler ve sıvılaşma riski olan sahalarda karşılaşılır. Bu tür zeminlerde zemin iyileştirme yapılmadan yapılaşma önerilmez.
Kaya birimlerinin bulunduğu sınırlı bölgelerde ZC sınıfı zeminlere rastlansa da, Sakarya genelinde sıklıkla ZE ve sonrasında ZE , ZF sınıfları daha yaygındır.
Unutulmamalıdır
Her parselin zemin özelliği farklıdır. Aynı mahallede hatta yan yana parsellerde bile zemin sınıfı değişebilir. Bu nedenle yerel ve güncel zemin etüdü, güvenli yapılaşmanın vazgeçilmezidir.
