- 09 Şubat 2026 16:04
SPT (Standart Penetrasyon Testi) Nedir?
SPT (Standart Penetrasyon Testi), zemin etütlerinde en yaygın kullanılan yerinde deneylerden biridir. Amaç; zeminin sıkılık, dayanım ve taşıma gücü hakkında fikir edinmektir.Test sırasında, standart ölçülere sahip bir numune alıcı, belirli ağırlık ve yükseklikten düşürülen tokmakla zemine çakılır. Numune alıcının son 30 cm’de kaç darbe ile ilerlediği ölçülür. Bu değere SPT-N değeri denir.Kısaca:
👉 Darbe sayısı arttıkça zemin daha sıkı ve sağlamdır.
SPT Testi Hangi Standartlara Göre Yapılır?
SPT deneyi, belirli kurallara bağlı olarak yapılır. Başlıca standartlar:
TS EN ISO 22476-3
ASTM D1586
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018)
Standartlara göre:
Tokmak ağırlığı: 63,5 kg
Düşme yüksekliği: 76 cm
Ölçüm: İlk 15 cm sayılmaz, son 30 cm için darbe sayısı alınır
SPT Testi Nerelerde Kullanılır?
Zemin sınıfının belirlenmesinde
Taşıma gücü hesaplarında
Oturma analizlerinde
Sıvılaşma değerlendirmelerinde
Temel ve zemin iyileştirme tasarımında
Özellikle kumlu ve siltli zeminlerde oldukça yaygındır.
SPT Yapılırken Nelere Dikkat Edilmeli?
SPT basit gibi görünse de doğru yapılmazsa yanıltıcı sonuç verir. En önemli noktalar:
Tokmak gerçekten standart ağırlık ve yükseklikte çalışmalıdır
Halat, makara ve otomatik tokmak sistemi kontrol edilmelidir
Sondaj deliği temiz olmalı, çamur etkisi azaltılmalıdır
Yeraltı su seviyesi doğru tespit edilmelidir
Alınan N değeri düzeltmeler (N₆₀ vb.) yapılarak kullanılmalıdır
Aksi halde zemin olduğundan daha iyi veya daha kötü görünebilir.
